ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖYKÜLEYİCİ VE BİLGİLENDİRİCİ METİNLERİ ÖZETLEME BECERİLERİ
(PROSPECTIVE TEACHERS’ SUMMARIZING SKILLS IN NARRATIVE AND EXPOSITORY TEXTS )

Yazar : Halit KARATAY  Sema OKUR  
Türü :
Baskı Yılı : 2012
Sayı : Volume 5 Issue 7
Sayfa : 399-420
2237    3569


Özet
Bu araştırmada öğretmen adaylarının öyküleyici ve bilgilendirici metinleri özetleme becerileri incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara ve Bolu illerindeki iki üniversitenin Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sınıf Öğretmenliği bölümlerinde 4.sınıfta okuyan 200 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Bunun için rastlantısal yönteme göre ilköğretim Türkçe ders kitaplarında yer alan bir bilgilendirici, bir öyküleyici iki tane okuma metni belirlenmiştir. Bu metinler, farklı iki ders saatinde öğretmen adayları tarafından okunup özetlenmesi istenmiştir. Öğretmen adaylarının yaptıkları özetlerin yeterlilik düzeylerini puanlamak için “Özet Metinleri Değerlendirme Ölçeği”nden yararlanılmıştır. Özet metinlerin puanlanmasından elde edilen veriler, metin türleri, cinsiyet, okuma alışkanlığı, süreli yayın takip etme, öğretmenlik mesleğini tercih etme sırası, lisans eğitiminden doyum değişkenleri açısından değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, Türkçe öğretmeni adaylarının hem bilgilendirici hem de öyküleyici metinleri özetleme becerilerinin orta; sınıf öğretmeni adaylarının ise zayıf düzeyde olduğu belirlenmiştir. Genel olarak öğretmen adaylarının metin özetleme konusunda becerilerinin yeterli düzeyde gelişmediği söylenebilir. Bununla birlikte öğretmen adaylarının okuma alışkanlığı, süreli yayın takip etme, öğretmenlik mesleğini tercih etme sırası, lisans eğitiminden doyum ile metin özetleme becerileri arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu, fakat cinsiyet değişkeni ile metin özetleme becerisi arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı belirlenmiştir. Bu veriler, yüksek öğretimde öğretmen yetiştirme programlarının ve öğrenme yeterliliklerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler
Metin türleri, okuduğunu kavrama, özetleme, özetleme yaklaşımları, öğretmen adayları.

Abstract
The current study examines prospective teachers’ summarizing skills at narrative and expository texts. The sampling comprises 200 fourth grader prospective teachers in the programmes of Turkish Language Teaching and Primary School Teaching at the faculties of education of two universities in the provinces of Ankara and Bolu. To realize the aims of the study, two reading texts from the primary school Turkish course books, one being informative and the other narrative, were determined randomly. Prospective teachers were asked to read and summarize these texts in two different class hours. “The Evaluative Scale of Summarized Texts” was used to grade the adequacy levels of the summaries made by the prospective teachers. The data obtained from the grading of the summarized texts were evaluated in terms of the variables of text types, gender, reading habit, following periodicals, ranking preference of the teaching profession, satisfaction from undergraduate education. The results indicate that the prospective Turkish teachers’ summarizing skills in both narrative and informative texts are at midlevel, while those of the Primary School teachers are weak. Generally speaking, it can be said that prospective teachers’ summarizing skills are not at an adequate level. A significant correlation was found to exist between prospective teachers’ summarizing skills and the variables of reading habit, following periodicals, ranking preference of the teaching profession, satisfaction from undergraduate education. No such correlation was observed between their summarizing skills and the variable of gender. These findings indicate that teacher education programmes along with the proficiency levels of prospective teachers need to be revised in higher education. <

Keywords
Text types, reading comprehension, summarizing, approaches to summarizing, prospective teachers.