Summary


YAYIMLANMIŞ MAKALELERİN BİLİMSEL ARAŞTIRMA SÜREÇLERİNE UYGUNLUK DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Günümüzde akademik çalışmalarda puan sistemi ve getirileri dolayısıyla araştırmalara gerekli özenin gösterilmediği, dolayısı ile disiplinsiz araştırmaların çoğaldığı gözlenmiştir. Bu çalışma, yayımlanmış makalelerin bilimsel araştırma süreçlerinde yaptıkları disiplinsiz davranışları saptama ve bunların zamana bağlı değişimini ele alma amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini uluslararası indeksli yayın yapan iki dergi ve ulusal düzeyde yayın yapan bir dergiden seçilen 350 makale oluşturmaktadır. Bu dergilerden amaçlı örnekleme yöntemiyle nicel araştırma yapmış toplam 103 adet makale ele alınmıştır. Araştırmada nitel gözlemlerden faydalanılmış olup literatür taranarak daha önce bu konuda hazırlanmış çalışmalardan 4 adet değerlendirme kriteri ortaya çıkarılmıştır. Bunlar sırasıyla; katılımcının haklarının ihlal edilmesi, kullanılan ölçek ve envanterler için gerekli izinlerin alınmaması, lisansı olmamasına rağmen kullanılan paket programların isimlerinin verilmesi ve çalışmada yapılması zorunlu olan geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılmaması olarak sıralanabilir. Ayrıca makale incelemesi yapan 4 araştırmacının kendi aralarında tutarlı değerlendirmeler yapıp yapmadıklarını test etmek amacıyla değerlendiriciler arası uzlaşma yüzdesi hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda bu uzlaşma; birinci kriter için %85, ikinci kriter için %88, üçüncü kriter için %100 ve dördüncü kriter için ise %93 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgulara göre; uluslararası indeksli derginin yayınladığı makalelerdeki katılımcı haklarını ihlal etme, kullanılan veri toplama araçları için gerekli izinleri almama ve geçerlik güvenirlik çalışmalarına özen göstermeme oranlarında yıla bağlı olarak azalma görülmüşken, lisansı olmamasına rağmen paket program isimlerinden bahsetme oranında yıla bağlı olarak artma görülmüştür. Bunun temelinde, paket programların son yıllarda gelişen teknolojiyle birlikte yaygın şekilde kullanılması olduğu düşünülebilir. Ulusal düzeyde yayın yapan derginin yayınladığı makalelerde ise kullanılan veri toplama aracı için gerekli izinleri almama oranında yıla bağlı bir miktar azalma görülmüşken; katılımcı haklarını ihlal etme, lisansı olmamasına rağmen paket program isimlerinden bahsetme ve geçerlik güvenirlik çalışmalarına özen göstermeme oranlarında yıla bağlı bir artma görülmüştür. Bunun temelinde derginin yıllar içerisinde yayınladığı makale sayısını artırma çabası sonucu disiplinsiz araştırma yapılmış çalışmaları göz ardı etmesinin yattığı söylenebilir. Araştırma metodolojisi temelli yayın yapan 3. dergide ise dört kriter için yıllara bağlı belirgin bir fark gözlemlenmemiştir.

Keywords
Etik, Etik İhlal, Araştırma Etiği, Disiplinsiz Araştırma, Özensiz Araştırma